Cùng một hệ 5 kWp, báo giá từ hai đơn vị có thể chênh nhau vài chục triệu. Không phải vì ai đó nói dối — mà vì hai bên đang báo hai thứ khác nhau. Biết cách bóc tách thì so sánh mới có nghĩa.
Ba khoản tạo nên chi phí
1. Thiết bị — chiếm phần lớn
Tấm pin, inverter, và pin lưu trữ nếu có. Đây là chỗ giá dao động mạnh nhất, vì cùng một công suất có thể dùng thiết bị ở nhiều mức chất lượng khác nhau.
Khi so báo giá, phải so đúng mã model, không chỉ so công suất. Một inverter 5 kW có thể là loại hòa lưới thuần, có thể là hybrid có thể nối pin sau này — giá khác nhau đáng kể và công dụng cũng khác hẳn.
2. Vật tư và thi công
Khung giá đỡ, dây DC, tủ điện, thiết bị bảo vệ, công lắp đặt, vận chuyển. Khoản này thường bị gộp thành một dòng "trọn gói" nên khó kiểm. Hai chi tiết nên hỏi rõ vì ảnh hưởng tuổi thọ cả hệ:
- Khung giá đỡ làm bằng gì — nhôm định hình hay sắt sơn. Sắt sơn rẻ hơn nhưng ở khí hậu biển Đà Nẵng sẽ rỉ trong vài năm.
- Tủ điện và thiết bị bảo vệ dùng hãng nào. Đây là bộ phận bảo vệ cả hệ và cả căn nhà khi có sự cố, tiết kiệm ở đây là sai chỗ.
3. Phát sinh — khoản hay bị bỏ qua
Gia cố mái nếu mái yếu, thay mái nếu mái quá cũ, nâng công suất dây dẫn từ đồng hồ vào nhà, chi phí đăng ký với điện lực. Không phải nhà nào cũng có, nhưng phát sinh thì thường không nhỏ.
Nên yêu cầu khảo sát tại nhà trước khi báo giá. Báo giá qua điện thoại chỉ là con số tham khảo — chưa ai nhìn thấy mái nhà bạn thì chưa biết có phát sinh gì.
Tính công suất cần lắp từ tiền điện
Cách nhanh nhất để ra con số sơ bộ, làm theo ba bước:
- Lấy hóa đơn điện 12 tháng gần nhất, cộng số kWh rồi chia 12 ra mức tiêu thụ trung bình mỗi tháng.
- Chia cho 30 ra mức mỗi ngày.
- Chia cho số giờ nắng hiệu dụng trung bình mỗi ngày ở khu vực của bạn.
Lý do phải lấy đủ 12 tháng: mùa hè dùng điều hòa nhiều, tiền điện có thể gấp đôi mùa đông. Lấy đúng một tháng hè để tính là lắp thừa, lấy tháng đông là lắp thiếu.
Con số ra được là công suất tối đa nếu muốn tự dùng gần hết. Thực tế còn phụ thuộc diện tích mái khả dụng, hướng mái, và có bị bóng che vào giờ nào không. Mái hướng Nam không bị che cho sản lượng cao nhất; mái bị bóng cây hoặc nhà bên cạnh che vào buổi chiều thì phải tính lại.
Thời gian hoàn vốn tính thế nào
Công thức thì đơn giản:
Số năm hoàn vốn = Tổng chi phí đầu tư ÷ Số tiền tiết kiệm mỗi năm
Chỗ hay sai là mẫu số. Tiền tiết kiệm không bằng toàn bộ điện sản xuất ra. Điện mặt trời phát vào ban ngày; nếu cả nhà đi làm, đi học, phần điện phát ra lúc đó không ai dùng. Với hệ hòa lưới thì phần dư đẩy lên lưới và được tính theo giá mua của điện lực — thấp hơn giá bạn mua điện. Với hệ có pin lưu trữ thì phần dư nạp vào pin để tối dùng, tận dụng được nhiều hơn, nhưng chi phí đầu tư ban đầu cao hơn.
Nên hỏi đơn vị lắp đặt tính hoàn vốn theo thói quen dùng điện thực tế của nhà bạn, không phải theo sản lượng lý thuyết. Hai cách tính có thể lệch nhau vài năm.
Hòa lưới, hybrid, hay độc lập
Ba loại hệ, chọn sai là hoặc tốn thừa hoặc không đáp ứng được nhu cầu.
| Loại hệ | Có pin | Mất điện lưới | Phù hợp khi |
|---|---|---|---|
| Hòa lưới | Không | Ngắt theo quy định an toàn | Điện lưới ổn định, chủ yếu muốn giảm tiền điện, vốn đầu tư thấp nhất |
| Hybrid | Có | Vẫn chạy bằng pin | Hay mất điện, hoặc dùng điện nhiều vào buổi tối |
| Độc lập | Có, dung lượng lớn | Không liên quan điện lưới | Nơi chưa có điện lưới — trang trại, nhà vườn xa khu dân cư |
Nếu chưa chắc có cần pin hay không, một hướng an toàn là chọn inverter hybrid nhưng chưa mua pin ngay. Chi phí ban đầu cao hơn hòa lưới thuần một chút, nhưng sau này muốn thêm pin thì chỉ cần mua pin, không phải thay inverter.
Câu hỏi thường gặp
- Lắp điện mặt trời có cần xin phép không?
- Hệ thống độc lập hoặc hybrid không đẩy điện lên lưới thì không cần xin phép. Hệ hòa lưới có đẩy điện lên lưới phải đăng ký với điện lực địa phương trước khi đóng điện.
- Tấm pin dùng được bao lâu?
- Tấm pin của các hãng lớn bảo hành hiệu suất 25 đến 30 năm, sau thời gian đó vẫn phát điện nhưng công suất giảm dần. Inverter là bộ phận cần thay trước nhất, thường sau 10 đến 15 năm.
- Mái tôn có lắp được không?
- Được, và mái tôn còn dễ thi công hơn mái ngói. Điều cần kiểm tra là độ dày tôn, tình trạng xà gồ và tuổi mái — mái quá cũ nên thay trước khi lắp, vì tháo ra lắp lại tốn hơn làm một lần.
- Mất điện lưới thì hệ thống có chạy không?
- Hệ hòa lưới thuần sẽ tự ngắt khi mất điện lưới, đây là quy định an toàn. Muốn có điện khi lưới mất thì cần inverter hybrid kèm pin lưu trữ.
Muốn con số cho đúng mái nhà bạn?
Khảo sát miễn phí tại Đà Nẵng và khu vực miền Trung. Chúng tôi đo mái, xem hóa đơn điện 12 tháng, rồi báo giá kèm bảng tính hoàn vốn theo thói quen dùng điện thật của gia đình bạn.
